Garr Reynolds werkt in "Presentationzen, DESIGN" de tips uit zijn eerste boek verder uit. Hij beantwoordt met dit boek de vraag hoe je powerpoint dia's beter kunt ontwerpen. Hij gaat in op lettertypes, kleur en gebruik van foto's. Eenvoud, het nut van lege ruimte en balans lopen als een rode draad door het boek.
Met veel voorbeelden van dia's voor en na een paar aanpassingen bewijst hij hoe veel mooier en krachtiger zij kunnen zijn.
Ik vind het een heel praktisch boek. Met een aantal basis ontwerp principes ben je zelf al snel in staat een visueel mooie en veel krachtiger presentatie te maken. Eén die jouw woorden als spreker ondersteunt, in plaats van je publiek in slaap te helpen, zoals saaie bulletpoint presentaties doen.
Vaak word je voor een nieuwsinterview min of meer overvallen. De mobiele cameraploegen rijden in het hele land en zeker bij opvallend nieuws is de kans groot dat je geconfronteerd wordt met een journalist die jou voor de camera een interview wil afnemen.
In dit geval kun je je niet voorbereiden, of toch wel?
Voorbereiden van een nieuwsinterview
Vaak kun je best anticiperen op deze situatie. Zodra zich een nieuwtje voordoet in jouw bedrijf, kun je in relatief korte tijd bepalen wat de kernboodschap is en welke indruk je dus wilt achterlaten bij de kijker. Voordat je de deur uitstapt, is er ook nog wel tijd om te bedenken welke vragen je kunt verwachten, en welk antwoord je wilt geven. Voorbereiding in een notendop is dus altijd mogelijk!
Gang van zaken op locatie
Zorg dat het interview plaatsvindt op een herkenbare plek, bijvoorbeeld met jouw kantoorgebouw op de achtergrond. Vraag aan de cameraman tot hoever je in beeld bent, dan kun je daar rekening mee houden. Meestal komt alleen je bovenlichaam in beeld.
Het interview
Een nieuwsinterview gaat snel en als je geluk hebt wordt van het totale gesprek 1 tot 1,5 minuut gebruikt voor de uitzending. Het is belangrijk om te zorgen voor dé 15 seconden boodschap of twee korte quotes. Spreek de kernboodschap op een duidelijke en rustige manier uit. Maak het antwoord tot een afgerond geheel door te verwijzen naar de vraag: “waarom gaat uw bedrijf over op de nieuwe productiemethode?” beantwoord je met “bedrijf x gaat over op productiemethode y, omdat….”.
Bij televisie draait alles om snelheid. Weet je niet vanaf de eerste minuut de aandacht op je te vestigen, grote kans dat je weggezapt wordt. Het gaat vooral om "het plaatje". Zendtijd is ongelooflijk duur, daarom wordt alles bewerkt, niks is spontaan of wordt aan het toeval overgelaten.
In aanvulling op de algemene voorbereidingstips zijn er voor een tv-interview nog enkele specifieke tips.
Om aantrekkelijke tv te maken zal de interviewer erop uit zijn om het conflict of een tegenstelling op te zoeken. Je komt beter uit de verf wanneer je dan stevig aan je standpunt vasthoudt en niet te snel consensus zoekt in de discussie. Bekijk ook een aantal eerder uitgezonden programma’s, daarmee krijg je een goed idee van de gang van zaken en de opstelling. Informeer vooraf wie de andere gasten zijn en of zij mee mogen discussiëren over jouw onderwerp. En vraag of er filmpjes tussendoor worden vertoond, deze kunnen controversieel zijn met jouw verhaal.
Maak vooraf duidelijke afspraken over de gang van zaken, als je er eenmaal zit is het te laat!
Concentreer je tijdens het interview volledig op de interviewer. Blijf hem ten alle tijde aankijken en kijk nooit recht in de camera, omdat je meestal niet weet welke camera voor jou bestemd is. Beperk je bewegingen zoveel mogelijk, maar ga er niet bij zitten of staan als een stijve hark. Maak kleine hoofd en armbewegingen en houd je handen losjes op elkaar boven op de tafel. Ga rechtop zitten met de schouders ontspannen. Gebruik geen spiekbriefjes, maar zorg dat je goed voorbereid bent.
Veel van de interviews is semi live. ‘s Middags is de opname en ‘s avonds wordt het uitgezonden. Ook hier geldt dat je de kernboodschap aan het begin van je zin vermeldt. Bij de montage wordt deze dan in elk geval niet weggeknipt. Over de uiteindelijke vorm heb je als geinterviewde geen enkele inspraak, het komt er dus tijdens het interview op aan!
Veel radio-interviews worden gehouden via de telefoon. Je wordt gebeld en iemand vertelt je dat je zometeen in de uitzending bent voor commentaar. Let op, je hoeft je nergens toe te laten dwingen. Geef bij voorkeur aan dat je een kort voorgesprek wilt, waarin je nagaat wat er wordt gevraagd, voor welk programma het is en of er meerdere mensen worden geinterviewd. Op je eigen stem rust auteursrecht, wil je niet dat jouw uitspraken in de uitzending worden gebruikt, zeg dat dan nadrukkelijk. Wanneer je een telefonisch interview geeft, ontvang je van de regisseur aanwijzingen over het moment dat je in de uitzending bent.
De algemene interview tips gelden ook voor de radio: focus, neem en houd de regie, denk aan je uitstraling en de manier waarop je dingen verwoord. Bij radio draait alles om de stem, probeer dan ook zo veel mogelijk te varieren. Wanneer je gespannen bent, is het gebruik van een spiekbriefje een prettig hulpmiddel.
Een radio-interview duurt vaak maar een minuut of 3 a 4. In de spitsuren is dat zelfs nog korter. Houd daarom de antwoorden kort, concreet en eenvoudig. Wanneer je erin slaagt om korte statements te maken, zullen die meestal in de uren na de uitzending in de nieuwsbulletins nog eens te horen zijn. Statements zijn gemakkelijk te monteren.
Hoe zorg je ervoor dat bij zo’n montage toch de dingen die jij belangrijk vindt in de uitzending komen? De truc is om de kernboodschap van elk antwoord aan het begin van de zin te plaatsen, zodat bij het wegknippen van tekst de kernboodschap in elk geval in tact blijft.
Ga nooit in discussie met een interviewer, maar zorg dat je in je eigen antwoord voorbarige conclusies of verkeerde opvattingen rechtzet. Het komt niet goed over als je een vraag totaal negeert of een antwoord geeft dat niet ingaat op de vraag. De interviewer zal de vraag gewoon opnieuw stellen. Hou je antwoorden kort, het liefst zo’n 30 seconden. Een gemiddeld antwoord bestaat dan uit maximaal 4 zinnen. Hou na het geven van je antwoord je mond, het is de taak van de interviewer om stiltes te doorbreken en een nieuwe vraag te stellen. Bedenk van te voren een aantal vragen van het type “lastig” en bereid een passend antwoord voor.
Mogelijke antwoorden op 4 soorten lastige vragen:
Suggestieve vragen hebben vaak een negatief element en beginnen met “vindt u ook niet dat..”. Herhaal de vraag niet maar zet een stevige ontkenning neer “ik ben het daar niet mee eens” en geef kort jouw mening.
Gesloten vragen kun je alleen met ‘ja’ of ‘nee’ beantwoorden. Wees alert op dit soort vragen en laat je niet dwingen tot een ja of nee. Een mooie start voor een antwoord is “was het antwoord maar zo eenvoudig, ….”.
Hypothetische vragen beginnen vaak met “stel dat….”. Het enige juiste antwoord op zo’n vraag is “ik vind het zinloos om in te gaan op hypothetische gevallen, die situatie is nu niet aan de orde”.
Persoonlijke vragen in de trant van “wat vindt u er persoonlijk van?” beantwoord je niet. Geef gewoon aan dat jouw persoonlijke mening er in dit geval niet toe doet.
Een vraag waarin een mening van de interviewer doorklinkt, maar die op zich juist is, kun je herhalen maar de sterke woorden erin afzwakken. Een andere methode is het gebruik van de U-bocht door te reageren met “zo kunt u er ook tegenaan kijken, maar…”.