Veel radio-interviews worden gehouden via de telefoon. Je wordt gebeld en iemand vertelt je dat je zometeen in de uitzending bent voor commentaar. Let op, je hoeft je nergens toe te laten dwingen. Geef bij voorkeur aan dat je een kort voorgesprek wilt, waarin je nagaat wat er wordt gevraagd, voor welk programma het is en of er meerdere mensen worden geinterviewd. Op je eigen stem rust auteursrecht, wil je niet dat jouw uitspraken in de uitzending worden gebruikt, zeg dat dan nadrukkelijk. Wanneer je een telefonisch interview geeft, ontvang je van de regisseur aanwijzingen over het moment dat je in de uitzending bent.
De algemene interview tips gelden ook voor de radio: focus, neem en houd de regie, denk aan je uitstraling en de manier waarop je dingen verwoord. Bij radio draait alles om de stem, probeer dan ook zo veel mogelijk te varieren. Wanneer je gespannen bent, is het gebruik van een spiekbriefje een prettig hulpmiddel.
Een radio-interview duurt vaak maar een minuut of 3 a 4. In de spitsuren is dat zelfs nog korter. Houd daarom de antwoorden kort, concreet en eenvoudig. Wanneer je erin slaagt om korte statements te maken, zullen die meestal in de uren na de uitzending in de nieuwsbulletins nog eens te horen zijn. Statements zijn gemakkelijk te monteren.
Hoe zorg je ervoor dat bij zo’n montage toch de dingen die jij belangrijk vindt in de uitzending komen? De truc is om de kernboodschap van elk antwoord aan het begin van de zin te plaatsen, zodat bij het wegknippen van tekst de kernboodschap in elk geval in tact blijft.
Ga nooit in discussie met een interviewer, maar zorg dat je in je eigen antwoord voorbarige conclusies of verkeerde opvattingen rechtzet. Het komt niet goed over als je een vraag totaal negeert of een antwoord geeft dat niet ingaat op de vraag. De interviewer zal de vraag gewoon opnieuw stellen. Hou je antwoorden kort, het liefst zo’n 30 seconden. Een gemiddeld antwoord bestaat dan uit maximaal 4 zinnen. Hou na het geven van je antwoord je mond, het is de taak van de interviewer om stiltes te doorbreken en een nieuwe vraag te stellen. Bedenk van te voren een aantal vragen van het type “lastig” en bereid een passend antwoord voor.
Mogelijke antwoorden op 4 soorten lastige vragen:
Suggestieve vragen hebben vaak een negatief element en beginnen met “vindt u ook niet dat..”. Herhaal de vraag niet maar zet een stevige ontkenning neer “ik ben het daar niet mee eens” en geef kort jouw mening.
Gesloten vragen kun je alleen met ‘ja’ of ‘nee’ beantwoorden. Wees alert op dit soort vragen en laat je niet dwingen tot een ja of nee. Een mooie start voor een antwoord is “was het antwoord maar zo eenvoudig, ….”.
Hypothetische vragen beginnen vaak met “stel dat….”. Het enige juiste antwoord op zo’n vraag is “ik vind het zinloos om in te gaan op hypothetische gevallen, die situatie is nu niet aan de orde”.
Persoonlijke vragen in de trant van “wat vindt u er persoonlijk van?” beantwoord je niet. Geef gewoon aan dat jouw persoonlijke mening er in dit geval niet toe doet.
Een vraag waarin een mening van de interviewer doorklinkt, maar die op zich juist is, kun je herhalen maar de sterke woorden erin afzwakken. Een andere methode is het gebruik van de U-bocht door te reageren met “zo kunt u er ook tegenaan kijken, maar…”.
Voor zowel radio als televisie maak je een goede indruk bij de luisteraars en kijkers wanneer je aandacht bij de volgende punten is.
Richt je helemaal op de interviewer. In een studio is veel afleiding, maar blijf gericht op de interviewer, hij is jouw kanaal naar het publiek. Luister vanaf de eerste minuut goed naar de introductie en naar zijn eerste vraag aan jou. Er kan in zo’n vraag al een ondertoon zitten of een suggestie worden gedaan, die je direct moet corrigeren. Denk er ook aan dat een interviewer zijn lastigste vragen in het laatste deel van het gesprek stelt.
Bepaal zelf de loop van het gesprek. De interviewer zal graag de regisseur zijn, maar natuurlijk is het prettig wanneer jij bepaalt welke kant het gesprek op gaat. Dat doe je door steeds de kernboodschap en je eigen standpunt naar voren te brengen. Dat betekent dat je soms een vraag ombuigt om het antwoord te geven dat je hebt voorbereid. Ga niet mee in een negatieve vraagstelling, maar buig die om in positieve zin. Accepteer geen foutieve samenvattingen of verdraaiingen van jouw woorden. Meteen corrigeren.
Zorg voor een positieve uitstraling. Een groot deel van de sympathie van de kijker en luisteraar verdien je met je uitstraling. Door een lach op je gezicht terwijl je praat, klink je beter en is het voor de kijker een “prettig plaatje” om naar te kijken. Straal passie en energie uit. Hoe pittig het gesprek ook is, blijft netjes. Vertel de waarheid of geef geen antwoord op de vraag. Vermeld wel de reden daarvoor. Spreek altijd voor eigen rekening en laat je niet verleiden om uitspraken te doen over dingen die anderen hebben gezegd.
Verwoord je boodschap kort en eenvoudig. Een kort statement is veel effectiever dan een lang verhaal. Hoe korter je boodschap des te minder er gemonteerd wordt. Gebruik positieve en actieve taal. De mensen willen niet horen over een probleem, zij willen weten wat de oplossing is. Hou het concreet, de luisteraar en kijker is niet geïnteresseerd in abstracte verhalen waar ze ver vandaan staan. Kies telkens een klein onderdeel van een groter verhaal en licht dat op een mooie manier uit door beeldend te spreken. Jargon is natuurlijk uit den boze, altijd spreektaal gebruiken. Een kind van 15 moet begrijpen waar het over gaat. Varieer in toon en laat zinnen niet als een zinkend bootje eindigen.
Een ervaren kok doet een mis en place voordat hij gaat koken. Alles staat klaar en de ingrediënten zijn gesneden. Net als voor een kok is het als geïnterviewde belangrijk om in elk geval de volgende 4 ingrediënten voorbereid te hebben. Tijdens het interview kun je het niet meer herstellen!
Wat is mijn kernboodschap? Eenvoudig geformuleerd in één zin en voor één uitleg vatbaar. Het is een zin die je op verschillende momenten tijdens het interview kunt herhalen. Bedenk dat van een interview maar een paar minuten en soms nog veel korter wordt uitgezonden. Wanneer je publiek maar één ding zal onthouden, wat is dat dan? De kernboodschap kun je ook zien als de kop boven een artikel. De kop bepaalt of je verder leest. Zo’n kop of kernboodschap hoeft niet de hele lading te dekken, maar moet wel de nieuwsgierigheid van het publiek wekken, waardoor zij blijven luisteren. Lukt dat niet, dan zappen ze naar een ander programma.
Probeer altijd van te voren de vragen te krijgen. Soms lukt dat niet. In dat geval maak je zelf een lijst met vragen die je vermoedelijk kunt verwachten. Zet daar ook een aantal pittige provocatieve vragen in, zodat je voorbereid bent met een goed antwoord. Er is geen garantie dat de interviewer zich precies aan de vragenlijst zal houden, maar het gros van de vragen zal hij zeker stellen. Wellicht dat hij tijdens het interview de volgorde van de vragen verandert, maar je bent in elk geval inhoudelijk goed voorbereid en maakt daarmee een stevige overtuigende indruk.
Vorm een beeld van de interviewer of journalist. Door interviews terug te kijken (bijvoorbeeld op www.uitzendinggemist.nl) krijg je een indruk van de manier waarop de interviewer werkt. Bedenk dat jouw onderwerp, ondanks de nieuwswaarde, voor een interviewer persoonlijk niet interessant hoeft te zijn. Het kan zijn dat hij dan tijdens het gesprek niet goed luistert of jou net niet genoeg uitdaagt met zijn vragen, waardoor je minder goed uit de verf komt. Daar kun je op anticiperen in de inhoudelijke voorbereiding van de antwoorden.
Wat trek je aan? Zowel op de radio als televisie is het belangrijk dat je geen storende geluiden maakt met armbanden, kettingen, oorbellen of een horloge. Voor een televisie uitzending trek je niet al te opvallende en makkelijk zittende kleding aan. Voor de heren bijvoorbeeld een donker pak met een effen overhemd en das. Denk ook aan donkere sokken, niets zo erg als witte sokken onder een donker pak. Voor de dames is er meer keuze, maar het liefst niet te opvallend en ook donkere tinten. Onder studiolampen wordt het behoorlijk warm, het voordeel van donkere kleding is dat je geen zweetplekken ziet. Vermijd ruitjes, glimmende stof of kleding met dezelfde kleur als de achtergrond.
De komende blogs besteed ik aandacht aan het omgaan met de pers. Tegenwoordig is het heel normaal dat bij het kleinste nieuwsfeit de pers er als de kippen bij is. Je stapt uit je kantoor en er staat een journalist met camera en microfoon voor je. Hoe reageer je dan? Waarom zou je überhaupt een interview geven? En als je het doet, wat zeg je dan? Hoe bereid je je voor op een gepland interview? Hoe gaat het in z'n werk in de studio? Wat zijn de addertjes onder het gras?
Waarom zou je een überhaupt interview geven? Met een goed interview zorg je voor een positieve beeldvorming, je krijgt een kans om het publiek voor de lichten en je versterkt de identiteit van jezelf of van je bedrijf. Eigenlijk is het gratis reclame (in dure zendtijd).
Wanneer geef je geen interview. Geef alleen een interview wanneer jij de aangewezen persoon bent om het te doen en nog belangrijker, voldoende tijd hebt om je voor te bereiden. De avond van te voren wat dingen op papier zetten, dat werkt niet. In de volgende blog lees je hoe een optimale voorbereiding eruit ziet.
Posts
